PENGENALAN AUDIT

Dalam sesebuah ekonomi, terutamanya ekonomi hari ini, pelaburan dalam bidang perindustrian apa pun memainkan peranan yang amat penting. Untuk sebuah organisasi perniagaan yang besar, modal perniagaannya diterima daripada para pelabur yang datang daripada berbagai-bagai golongan dan lapisan masyarakat di peringkat kebangsaan atau antarabangsa. Organisasi seperti ini juga mempunyai cawangan perniagaannya di tempat lain yang berjauhan. Dalam situasi seperti ini penyata dan laporan kewangan merupakan satu cars komunikasi yang paling berkesan antara kedua-dua belch pihak, iaitu pelabur dan entiti.

Para pelabur tidak akan dapat melihat sendiri bagaimana modal yang mereka amanahkan ke dalam organisasi ini diperniagakan. Jadi mereka akan bergantung sepenuhnya pads penyata kewangan tahunan yang akan memberikan maklumat sama ada modal pelaburan mereka digunakan dengan betul, cekap dan menguntungkan atau sebaliknya. Begitu juga dengan pihak pengurusan yang sentiasa bergantung pada laporan kewangan dan bentuk komunikasi lain yang memberikan maklumat ekonomi untuk tujuan mengurus dan mengawal modal yang dilaburkan di dalam organisasi mereka.

Bagi pihak kerajaan pula, maklumat tentang aktiviti-aktiviti kewangan amat diperlukan untuk beberapa tujuan tertentu. Pertama, sebahagian besar sumber pendapatan kerajaan diperoleh daripada cukai pendapatan yang dikutip daripada syarikat. Keupayaan kerajaan membelanjakan wang negara untuk tujuan pembangunan bergantung pada kewujudan sumber kewangan. Laporan kewangan tahunan dapat menunjukkan jumlah pendapatan yang boleh dicukai. Kedua, kerajaan memerlukan maklumat :seperti ini untuk mengetahui setakat mans hasil daripada aktiviti perniagaan telah membantu menambahkan lagi hasil keluaran negara kasar. Oleh itu, kerajaan perlu mengawal dan menguasai pertumbuhan perniagaan dan perdagangan di dalam negara untuk menentukan pertumbuhan ekonomi yang lebih seimbang. Seterusnya, dasar negara untuk mempercepatkan pertumbuhan ekonomi bergantung pada ukuran kuantitatif aktiviti-aktiviti perniagaan seperti yang dilaporkan di dalam penyata kewangan.

Secara ringkasnya, penyata kewangan yang terdiri daripada penyata pendapatan, kunci kira-kira, penyata aliran tunai serta nota kepada akaun, bertujuan untuk menyampaikan maklumat tentang hasil kendalian syarikat untuk tempoh perakaunan dan kedudukan kewangan pada tarikh akhir tempoh tersebut. Maklumat kewangan itu diperlukan oleh pengguna yang berikut:
(a) Pengurus syarikat.
(b) Para pelabur.
(c) Pemiutang.
(d) Para pekerja.
(e) Pihak kerajaan.
(f) Para pengguna lain.

Memandangkan pentingnya peranan yang dimainkan oleh laporan kewangan, seperti yang dinyatakan di atas, piawaian perakaunan yang sesuai dan cara laporan yang berkesan amat diperlukan untuk mencapai tujuan tersebut.



PERANAN JURUAUDIT UNTUK MENCAPAI TUJUAN LAPORAN KEWANGAN

Amalan pengauditan mula muncul apabila manusia mulai berniaga. Aktiviti perniagaan yang semakin berkembang pesat menyebabkan audit semakin diperlukan dan memaksanya untuk tumbuh menjadi lebih kompleks serta tersusun.
Selain sistem pengurusan yang baik, aspek utama yang boleh membawa kejayaan kepada sesebuah organisasi perniagaan ialah sistem penyimpanan rekod yang baik. Sistem penyimpanan rekod disediakan untuk semua urus niaga yang terlibat dengari aktiviti perniagaan, sama ada kewangan atau bukan kewangan, dan juga menjadi sistem komunikasi maklumat organisasi tersebut. Organisasi perniagaan yang dimaksudkan di sini termasuk perniagaan persendirian, perkongsian, syarikat, persatuan atau syarikat kerjasama. Rekod kewangan sesebuah organisasi yang mengandungi maklumat seperti hasil kendalian dan kewangan masa lalu, yang tidak memberikan gambaran sewajarnya, akan menimbulkan keraguan yang disyaki berpunca daripada terdapatnya unsur kepentingan diri ataupun ketidakjujuran. Suatu kemungkinan yang boleh berlaku ialah pihak peng¬urus sengaja mengubah angka-angka dalam penyata kewangan dengan tujuan supaya penyata tersebut memperlihatkan kedudukan kewangan dan hasil kendalian yang lebih menarik dan memudahkan pihak pengurus mendapatkan pinjaman dari bank ataupun untuk memperoleh modal ekuiti tambahan menerusi penerbitan saham atau bon. Penyata kewangan yang melaporkan hasil kendalian yang bertambah baikjuga boleh digunakan oleh pegawai syarikat sebagai asas untuk membuat tuntutan ganjaran.

Oleh sebab kemungkinan berlakunya keadaan seperti yang disebutkan di atas memang wujud, maka timbul keperluan di kalangan pemegang saham atau ahli-ahli agar berpuas hati dengan penyata kewangan yang disediakan oleh pihak pengarah itu agar menunjukkan gambaran yang benar dan saksama tentang kedudukan kewangan dan pendapatan orga¬nisasi tersebut.

Untuk memberikan kepastian yang diperlukan oleh pihak ketiga bahawa maklumat yang mereka gunakan untuk membuat keputusan itu boleh diper¬cayai, juruaudit bebas diperlukan untuk memperkukuhkan keyakinan pihak ketiga terhadap kebolehpercayaan maklumat tersebut. Juruaudit bebas menjalankan pemeriksaan tersebut bagi pihak pemegang saham atau ahli kerana memang tidak mungkin setiap pemegang saham akan menjalankan pemeriksaan secara berasingan terhadap rekod dan buku organisasi itu. Selepas pemeriksaan, pendapat juruaudit tentang penyata kewangan akan dinyatakan dengan jelas di dalam laporan mereka kepada pemegang saham atau ahli. Laporan ini menyatakan sama ada maklumat kewangan yang dilaporkan itu benar dan saksama atau sebaliknya.

Pengakuan juruaudit ini amat penting kepada para pelabur dan juga kepada ekonomi sesebuah masyarakat secara keseluruhannya. Kesan daripada pengakuan tersebut ialah kepastian bahawa modal disalurkan untuk tujuan penggunaan yang paling produktif, yang memberikan manfaat yang maksimum kepada pelabur dan juga masyarakat amnya. Pelabur yang sentiasa berusaha untuk memperoleh pulangan yang maksimum daripada modalnya yang terbatas, akan menghasilkan peruntukan punca modal secara optimum dengan pulangan yang maksimum. Jadi peruntukan punca pengeluaran yang dibuat dengan berasaskan penyata kewangan yang memberikan gambaran yang tidak benar dan mengelirukan, merupakan suatu kerugian kepada pelabur dan masyarakat umumnya.

Secara umumnya, boleh dirumuskan bahawa pendapatjuruaudit tentang penyata kewangan dapat memperkukuhkan kebolehpercayaan pengguna terhadap penyata kewangan tersebut. Walau bagaimanapun, seorang pengguna itu tidak seharusnya mengandaikan bahawa pendapat juruaudit itu sebagai suatu jaminan tentang kejayaan masa hadapan perniagaan ataupun sebagai jaminan terhadap kecekapan atau keberkesanan pihak pengurusan mengendalikan entiti berkenaan.


TANGGUNGJAWAB TERHADAP PENYATA KEWANGAN

Tanggungjawab untuk menyediakan penyata kewangan terletak pada pihak pengurusan entiti. Seksyen 169, Akta Syarikat, 1965 menyatakan dengan jelas bahawa para pengarah setiap syarikat dikehendaki menyediakan akaun untung dan rugi untuk setiap satu tempoh perakaunan. Di samping itu para pengarah juga dikehendaki menyediakan kunci kira-kira syarikat berkenaan. Kedua-dua akaun untung dan rugi serta kunci kira-kira itu akan dibentangkan dalam mesyuarat agung yang diadakan setiap tahun oleh syarikat tersebut.

Seksyen 167 Akta itu juga memperuntukkan bahawa para pengarah bertanggungjawab menyimpan dengan baik rekod perakaunan dan rekod lain supaya dapat memberikan penerangan yang cukup berkenaan urus niaga yang telah berlaku dan juga menerangkan kedudukan kewangan syarikat. Dengan cara ini penyata kewangan termasuk akaun untung dan rugi serta kunci kira-kira, akan dapat disediakan dari semasa ke semasa. Seksyen tersebut juga menyarankan bahawa penyimpanan rekod dengan baik akan membolehkan kerja audit terhadap akaun itu dilaksanakan dengan mudah dan sempurna.

Seksyen yang sama juga menghendaki pihak pengurus syarikat merekodkan semua urus niaga yang dilakukan oleh syarikat itu tidak lewat daripada 60 hari mulai tarikh urus niaga itu diselesaikan. Rekod tentang semua kutipan dan pembayaran wang, semua liabiliti syarikat dan maklurnat bukan kewangan lain, hendaklah disimpan untuk tempoh tujuh tahun selepas urus niaga itu terjadi.

Akta tersebutjuga menyatakan rekod tersebut boleh disimpan dalam bentuk apa sekalipun, sama ada berjilid ataupun tidak asalkan rekod itu dijaga dengan baik untuk mengelakkan berlakunya pemalsuan dan pindaan maklumat yang telah direkodkan. Perkara yang diutamakan ialah sistem penyimpanan rekod itu dapat menolong maklumat tersebut dikesan dengan mudah. Secara keseluruhannya tanggungjawab para pengarah meliputi tugas:
(a) Menyimpan dan menjaga rekod perakaunan yang lengkap.
(b) Mengadakan kawalan dalaman yang berkesan.
(c) Memilih dan mengamalkan dasar perakaunan yang boleh diterima dan munasabah.
(d) Menjaga keselamatan aset entiti itu.
Kerja audit yang dijalankan itu tidak dapat mengurangkan tanggungjawab pihak pengurusan tersebut.


PERTUMBUHAN BADAN PROFESIONAL

Ekoran daripada perkembangan ekonomi dan peranan yang semakin penting yang dimainkan oleh juruaudit berhubung dengan penyiaran maklumat kewangan, kerja juruaudit dan akauntan ini juga menjadi lebih penting. Keadaan ini tidak sewajarnya dibiarkan untuk dilakukan oleh sesiapa sahaja walaupun mereka mempunyai latihan atau pengalaman yang cukup dan sesuai dalam bidang tersebut. Beberapa badan profesional di peringkat kebangsaan telah ditubuhkan di pertengahan abad ke-1 9, yang pada dasar¬nya mengawal mutu dan pertumbuhan profesion ini, di samping bertang¬gungjawab memberi latihan dan pengetahuan kepada ahli-ahlinya. Mereka ini dilatih untuk menjadi juruaudit dan akauntan yang bertauliah dan mampu menjalankan tugas dengan lebih berkesan.
Badan-badan profesional antarabangsa yang ditubuhkan adalah seperti Institute of Chartered Accountants in Scotland, Institute of Chartered Accountants in England and Wales (ICAEW), The Association of Certified Accountants (ACA), The Institute of Cost and Management Accountants (ICMA), The Chartered Institute of Public Finance and Accounting (CIPFA) dan American Institute of Certified Public Accountants (AICPA). Tiap-tiap badan yang disebutkan ini mempunyai kemahiran di bidang-bidang yang mereka kendalikan sendiri. Umpamanya ahli-ahli ICMA, mempunyai kemahiran dalam industri pengilangan yang berhubung dengan sistem kos, belanjawan dan kemahiran lain seperti membuat keputusan berhubung dengan kewangan dan pelaburan. Ahli-ahli CIPFA pula mempunyai kemahiran dalam kerja-kerja audit dan perakaunan di organisasi kerajaan seperti hospital, sekolah dan institusi berkanun yang lain. Badan-badan tersebut adalah bebas dan dikendalikan oleh sebuah majlis yang terdiri daripada ahli-ahli yang mereka pilih.

Di Malaysia, profesion perakaunan diawasi oleh Kementerian Kewangan melalui Akta Akauntan 1967. Institut Akauntan Malaysia (IAM), yang lebih dikenali sebagai MIA, telah ditubuhkan di bawah Akta tersebut untuk menga¬wal perjalanan profesion perakaunan di negara ini. Institut ini dipertanggung¬jawabkan terhadap perkara berikut:
(a) Menentukan kelayakan kemasukan ahli;
(b) Memberi latihan, pendidikan dan peperiksaan untuk melayakkan seseorang menjadi pengarnal profesion perakaunan;
(c) Mengatur amalan profesion perakaunan di Malaysia; dan
(d) Mempertingkat kepentingan profesion perakaunan di negara ini.
Mengikut Akta Akauntan 1967, seseorang yang mahu diiktiraf sebagai akauntan di negara ini mesti terlebih dahulu menjadi ahli MIA. Untuk diiktiraf sebagai ahli MIA seseorang itu perlu mempunyai kelayakan perakaunan yang diluluskan, mempunyai sekurang-kurangnya tiga tahun pengalaman bekerja dalam bidang yang berkaitan dan mematuhi kod etika yang ditetapkan oleh badan berkenaan. Kelayakan perakaunan yang diluluskan oleh MIA adalah seperti yang disenaraikan dalam Jadual 1, Akta Akauntan 1967. Kelayakan tersebut terbahagi kepada tiga kategori, iaitu kelulusan institusi pengajian tinggi awam dalam negara, kelayakan profesional dalam negara dan kelayakan profesional luar negara. Lihat Jadual 1.1 berikut untuk maklumat yang Iebih terperinci. Syarat ini perlu untuk memastikan akauntan berkemampuan memberi khidmat kepakaran dalam bidang perakaunan dan kewangan yang diperlukan.

Di Malaysia akauntan yang berdaftar dengan MIA dikenali sebagai Akauntan Awam (Public Accauntant {PA}) atau Akauntan Berdaftar (Regis¬tered Accountant {RA}). Kelayakan sebagai PA memerlukan tiga tahun pengalaman bekerja dalam firma perakaunan sementara kelayakan sebagai RA memerlukan tiga tahun pengalaman bekerja dalam sektor perdagangan, perindustrian atau organisasi kerajaan.

Di Malaysia, satu-satunya badan perakaunan profesional ialah Institut Akauntan Awam Bertauliah Malaysia (Malaysian Institute of Certified Public Accountants) yang lebih dikenali dengan singkatan MICPA. MICPA ditubuhkan dalam tahun 1958 di bawah Ordinan Syarikat 1940-46, iaitu sebelum tertubuhnya Akta Akauntan 1967. Badan ini yang mula-mula sekali memberikan pendidikan perakaunan dan program latihan tempatan di negara ini. Di samping mengembangkan teori dan amalan perakaunan dari semua aspek, MICPA juga mempromosikan kepentingan profesion dan ahlinya dalam negara. MICPA telah menerokai latihan akauntan di Malaysia dengan memperkenalkan peperiksaan profesional tempatan pada tahun 1961. Peperiksaan ini memberi kelayakan Akauntan Awam Bertauliah (Certified Public Accountants {CPA}) dan diiktiraf serta diterima dalam industri. Seperti yang dinyatakan sebelum ini, ahli MICPA layak mendaftar sebagai ahli MIA.
Jadual 1.1 Kelayakan perakaunan yang diluluskan oleh MIA.

Butiran Kelayakan/Badan Profesional
Kelulusan Institusi Pengajian Tinggi Awam
1. Diploma Perakaunan, Universiti Malaya
2. Ijazah Sarjana Muda Perakaunan, Universiti Malaya
3. Ijazah Sarjana Muda Perakaunan, Universiti Kebangsaan Malaysia
4. Diploma Lanjutan Perakaunan, Universiti Teknologi MARA
5. Ijazah Sarjana Muda Perakaunan, Universiti Teknologi MARA
6. Ijazah Sarjana Muda Perakaunan, Universiti Utara Malaysia
7. Ijazah Sarjana Muda Perakaunan, Universiti Putera Malaysia
8. Ijazah Sarjana Muda Perakaunan, Universiti Islam Antarabangsa
9. Ijazah Sarjana Muda Perakaunan, Universiti Sains Sabah

Badan Profesional yang Diiktiraf dalam Negeri
1. Malaysian Institute of Certified Accountants


Kelayakan Badan Profesional yang Diiktiraf Luar Negara
1. Institute of Chartered Accountants of Scotland
2. Institute of Chartered Accountants in England and Wales
3. Institute of Chartered Accountants in Ireland
4. Association of Chartered Certified Accountants (United Kingdom)
5. Institute of Chartered Accountants in Australia
6. Australian Society of Certified Practising Accountants
7. New Zealand Chartered Accountants
8. Canadian Institute of Chartered Accountants
9. Institute of Chartered Accountants of India
10. Chartered Institute of Management Accountants (United Kingdom)

Perkhidmatan pengauditan yang termasuk dalam skop perbincangan buku ini merupakan perkhidmatan audit bebas yang diberikan oleh akauntan awam. Akauntan awam bertauliah yang bebas ini melaksanakan audit untuk tujuan pelaporan luaran melalui firma juruaudit. Juruaudit ini mempunyai tanggungjawab utama melaksanakan audit pada penyata kewangan berbagai-bagai jenis syarikat, besar atau kecil, termasuklah organisasi bukan untung. Perkataan juruaudit digunakan secara silih berganti dengan firma audit atau juruaudit bebas.


BENTUK ORGANISASI DAN KEGIATAN FIRMA AUDIT

Selaras dengan tanggungjawab firma juruaudit terhadap audit penyata ke¬wangan, dua keperluan utama yang perlu sentiasa wujud dalam firma ini ialah kebebasan dan kebolehan. Kebebasan yang ada pada juruaudit membolehkannya membuat kesimpulan tanpa berat sebelah tentang penyata kewangan. Kebolehannya pula membolehkan juruaudit menjalankan kerjaya dengan cekap dan berkesan. Kedua-dua sifat ini penting untuk melahirkan keyakinan kepada pengguna penyata kewangan untuk mempercayai dan menggunakan maklumat dalam penyata tersebut.

Bentuk organisasi firma audit dipengaruhi oleh keperluan untuk meng¬hasilkan audit bermutu yang dibincangkan dalam perenggan di atas. Keba¬nyakan firma audit berbentuk perkongsian, manakala sebahagian kecilnya berbentuk perseorangan. Dalam firma audit, beberapa akauntan bertauliah bersama-sama menjadi rakan kongsi untuk memberikan perkhidmatan audii dan perkhidmatan perakaunan yang lain kepada pihak yang memerlukannya. Rakan-rakan kongsi itu mengambil kakitangan yang terdiri daripada pengurus, pembantu audit, kakitangan lain yang terlibat secara langsung dengan perkhidmatan yang diberikan oleh firma itu, dan kakitangan sokongan yang lain. Dalam Rajah 1.1 ditunjukkan carta organisasi yang menggambarkar struktur organisasi yang biasa untuk sesebuah firma audit.

Struktur organisasi firma audit adalah berbeza daripada struktur organi¬sasi yang lain. Struktur organisasi firma ini disesuaikan dengan jenis aktiviti yang dijalankan yang biasanya meliputi lima jenis perkhidmatan utama iaitu audit, percukaian, perakaunan, kesetiausahaan dan pentadbiran.

Setiap rakan kongsi diberikan tanggungjawab untuk satu bidang tugas atau jenis perkhidmatan dalam salah satu jabatan yang telah mereka perse¬tujui. Umpamanya seorang rakan kongsi pentadbiran am bertanggungjawab tentang pengambilan, kebajikan dan pengurusan kakitangan. Rakan kongsi cukai pula diberikan tanggungjawab tentang perkhidmatan cukai kepada para pelanggan, manakala rakan kongsi audit pula dipertanggungjawabkan memberi perkhidmatan audit kepada pelanggan audit.



Antara bidang tugas jabatan dalam firma audit termasuklah:

Jabatan Audit
Fungsi jabatan ini adalah merancang, menyusun, memimpin dan menga¬wal kerja pengauditan yang dilakukan oleh para pembantu audit. Rakan kongsi pula bertanggungjawab terhadap keseluruhan audit dan mem¬berikan pendapat audit penting untuk memenuhi keperluan para pe¬langgan mendapatkan perkhidmatan dalam bidang pengauditan. Jabatan ini sentiasa memerlukan kerjasama daripada jabatan lain untuk mendapatkan maklumat berhubung dengan cukai, kesetiausahaan dan akaun. Jabatan ini diketuai oleh seorang pengurus audit yang ber¬tanggungjawab merancang, menyusun, memimpin dan mengawal kerja pengauditan yang dilakukan oleh para pembantu audit. Jabatan ini juga mempunyai rakan kongsi yang bertanggungjawab terhadap kelicinan audit dan melahirkan pendapat audit.

Jabatan Cukai
Jabatan Cukai biasanya diketuai oleh seorang pengurus cukai yang 5erfungsi merancang kerja percukaian untuk diagihkan kepada para pembantunya. Bentuk perkhidmatan percukaian yang diberikan termasuk menyediakan penyata cukai, membuat perancangan dan membuat peruntukan cukai syarikat setiap akhir tahun untuk dihantar ke Lembaga Hasil Dalam Negeri.

Jabatan Kesetiausahaan
Jabatan Kesetiausahaan pula menawarkan perkhidmatan kesetiausahaan kepada syarikat yang memerlukan perkhidmatan ini. Tugas jabatan ini adalah berhubung dengan kerja menyediakan daftar pemegang saham, rekod para pengarah syarikat, minit-minit mesyuarat dan kerja perundangan untuk mendaftarkan syarikat mengikut keperluan Akta Syarikat 1965.

Jabatan Pentadbiran
Jabatan Pentadbiran mengendalikan segala kerja pentadbiran, perjawatan dan kewangan firma itu sendiri. Jabatan ini selalunya dikendalikan oleh seorang pengurus atau penyelia pentadbiran. Jabatan ini mengandungi beberapa orang kerani, jurutaip dan pelayan pejabat. Jabatan ini juga diawasi secara terus oleh rakan kongsi terutamanya dalam hal ehwal kewangan firma.

Jabatan Perakaunan
Jabatan Perakaunan menawarkan perkhidmatan penyediaan rekod perakaunan dan penyata kewangan kepada organisasi perniagaan atau per¬tubuhan bukan untung yang memerlukannya. Jabatan ini diketuai oleh seorang pengurus dan dibantu oleh para pembantu yang melaksanakan kerja penyimpanan kira-kira dan penyediaan penyata kewangan tersebut.

Dalam kebanyakan firma audit, aktiviti yang utama sekali ialah peng¬auditan yang biasanya membawa lebih daripada 50% pendapatan firma tersebut. Aktiviti lain, masing-masing menyumbangkan antara 15% hingga 20% daripada pendapatan firma. Berikut ditunjukkan contoh carta organisasi jabatan audit dalam sebuah firma audit.


DEFINISI AUDIT

Audit ditakrifkan sebagai satu proses bersistem yang dilakukan untuk mencari dan menilai secara objektif bukti-bukti tentang kendalian yang telah dilaksanakan atau hasil yang telah diperoleh. Perbandingan dibuat antara bukti-bukti itu dengan kriteria yang telah ditentukan untuk:
(a) Menentukan kesesuaian antara kendalian yang telah terlaksana dengan kriteria tersebut.
(b) Membentuk pertimbangan tentang tingkat kesesuaian berkenaan dan
(c) Menyampaikan penemuan berkenaan kepada individu.

Kerja-kerja audit dilaksanakan oleh juruaudit. Juruaudit akan menentukan sama ada terdapat asas yang cukup untuk berpuas hati dengan sesuatu penyata kewangan. Semasa menjalankan pemeriksaan audit, juruaudit akan menentukan sama ada butiran kewangan di dalam penyata kewangan benar¬benar wujud, sahih, boleh dikutip, bebas daripada cagaran, dan sebagainya. Juruaudit akan menunjukkan penerimaan mereka terhadap penyata kewangan dengan memperakukan kebenaran dan kesaksamaan penyata itu.


OBJEKTIF AUDIT

Objektif utama sesuatu audit yang dilaksanakan terhadap penyata kewangan yang dirangka mengikut dasar-dasar perakaunan yang diiktiraf adalah untuk membolehkan seseorang juruaudit melahirkan pendapat sama ada penyata kewangan itu:
(a) Memberikan gambaran yang benar dan saksama tentang kedudukan kewangan entiti yang berkenaan pada hujung tahun kewangan serta keuntungan dan kerugian untuk tahun kewangan tersebut atau tidak
(b) Disediakan mengikut kehendak undang-undang atau sebaliknya. Di Malaysia kehendak ini ditentukan di dalam Akta Syarikat 1965.

Pendapat juruaudit dapat menolong memperkukuhkan lagi kebolehper¬cayaan penyata kewangan. Walau bagaimanapun, para pengguna kewangar tidak seharusnya mengandaikan pendapat juruaudit merupakan jaminar kejayaan masa depan entiti atau sebagai pengakuan tentang keberkesanar dan kecekapan pihak pengurus menjalankan urusan entiti itu.

Penyata kewangan yang dimaksudkan itu termasuklah kunci kira-kira, penyata pendapatan, penyata sumber dan penggunaan dana serta nota¬nota akaun yang berkaitan. Dalam laporannya juruaudit hendaklah jugs menyatakan pendapatnya sama ada syarikat yang berkenaan menyimpar buku-buku atau rekod-rekod akaun dengan teratur dan juga sama ada maklumat di dalam penyata-penyata kewangan tersebut selaras dengan maklumat yang terkandung di dalam rekod yang disimpan atau tidak.

Untuk menentukan buku akaun tersimpan dengan betul, juruaudil haruslah berpandukan kehendak Akta seperti yang dinyatakan di atas tadi. Kemungkinan yang boleh berlaku adalah seperti yang berikut:
(a) Urus niaga perniagaan yang berlaku setiap hari tidak direkodkan d dalam rekod perakaunan secara kemas kini. Keadaan ini boleh ber¬larutan sehingga melibatkan kelewatan menyediakan akaun selama beberapa bulan.
(b) Tidak ada maklumat yang mencukupi yang dapat memberikan gam¬baran kepada pihak pengarah sama ada syarikat memperoleh keun¬tungan atau mengalami kerugian.
(c) Akaun kos yang tidak lengkap menyebabkan pengarah tidak dapat menentukan jumlah barang niaga, kerja dalam proses dan barang akhir, dan sebagainya.

Selain yang disebutkan tadi beberapa masalah lain juga boleh timbul disebabkan rekod dan akaun tidak disimpan dengan lengkap.


GAMBARAN BENAR DAN SAKSAMA

Berhubung dengan objektif audit yang memerlukanjuruaudit melahirkan pen¬dapat tentang penyata kewangan syarikat, sama ada memberikan gambaran yang benar dan saksama atau sebaliknya seseorang juruaudit haruslah terlebih dahulu berpuas hati dengan perkara-perkara berikut:

(a) Aset syarikat adalah:
(i) Benar-benar wujud dan merupakan harta milik syarikat.
(ii) Tidak dicagarkan, dan sekiranya dicagarkan perkara ini harus dilaporkan di dalam akaun.
(iii) Dinyatakan pada jumlah yang selaras dengan dasar per¬akaunan seperti yang dikehendaki dalam piawai perakaunan yang diterima umum atau berasaskan dasar yang diterima oleh juruaudit. Dasar yang dipilih ini perlu digunakan secara tekal.

(b) Liabiliti dan /iabiliti luarjangka adalah:
(i) Mengambil kira semua liabiliti syarikat itu pada tarikh kunci kira-kira.
(ii) Membuat peruntukan yang cukup terhadap liabiliti atau kerugian yang dijangka akan berlaku.
(iii) Menyediakan nota akaun untuk menerangkan liabiliti luar jangka, atau menyediakan peruntukan sekiranya dijangka berlaku kerugian.
(iv) Menyatakan liabiliti pada jumlah yang selaras dengan dasar perakaunan seperti yang dikehendaki oleh piawai perakaunan ataupun yang telah dipersetujui oleh juruaudit. Dasar yang dipilih itu perlu digunakan secara tekal.

(c) Hasil dan belanja yang ditunjukkan di dalam akaun untung dan rugi adalah:
(i) Merupakan pengukuran untung atau rugi untuk tahun yang berkenaan.
(ii) Dinyatakan pada jumlah yang dikira mengikut dasar per¬akaunan seperti yang dikehendaki oleh piawai perakaunan atau yang telah dipersetujui oleh juruaudit. Dasar yang dipilih hendaklah digunakan secara tekal.

(d) Pembentangan akaun secara am perlu:
(i) Mengandungi semua maklumat yang memberikan kesan secara material terhadap gambaran yang diberikan oleh akaun tersebut. Maklumat seperti ini, jika ada, hendaklah diben¬tangkan dengan betul dan lengkap.
(ii) Mengandungi keterangan tentang angka-angka di dalam akaun dan hendaklah ditunjukkan dengan sempurna.
(iii) Wujud keseimbangan antara baki akaun yang dimasukkan ke dalam akaun dengan ringkasan maklumat yang disampaikan.

Gambaran yang benar dan saksama tidak wujud pada penyata kewangan sekiranya perkara berikut berlaku:
(a) Angka-angka pada akaun terlebih nyata atau terkurang nyata dengan jumlah yang material.
(b) Suatu maklumat penting yang berkenaan tidak dimasukkan ke dalam akaun.
(c) Kenyataan berkenaan satu angka di dalam akaun tidak menunjuk¬kan sifat yang sebenqrnya dan keadaan ini boleh mengelirukan.
(d) Akaun yang telah disediakan tidak sama bentuk dengan akaun tahun sebelumnya atau tidak selaras dengan dasar perakaunan yang diamalkan.
(e) Cara pembentangan angka-angka tersebut di dalam akaun adalah mengelirukan dan sukar difahami.

Sekiranya juruaudit tidak puas hati kerana akaun itu tidak dapat mem¬berikan gambaran yang benar dan saksama, juruaudit harus menyatakan perkara ini di dalam laporan juruaudit dengan menerangkan perkara-perkara yang mereka rasa kurang berpuas hati itu.

Skop Audit
Skop kerja audit terhadap penyata kewangan ditentukan oleh juruaudit sendiri berdasarkan kehendak undang-undang, peraturan atau piawai kerjaya yang berkenaan. Pihak pengurus pelanggan tidak berhak menentukan batasan terhadap kerja-kerja audit yang akan dijalankan. Juruaudit akan menyusun kerja-kerjanya dengan rapi untuk meliputi dengan selengkap-lengkapnya semua aspek di dalam organisasi ber¬kenaan yang mempunyai hubungan dengan penyata kewangan yang akan diaudit.

Perkara utama yang harus dipastikan oleh juruaudit setelah menjalankan pemeriksaannya adalah sama ada maklumat di dalam rekod dan sumber data yang lain boleh dipercayai dan mencukupi sebagai asas penyediaan penyata kewangan atau sebaliknya. Juruauditjuga seharusnya memastikan sama ada maklumat yang berkaitan itu disampaikan dengan baik di dalam penyata kewangan atau tidak.

Kepastian tentang kecukupan, kebolehpercayaan dan cara pelaporan yang baik, ialah perkara subjektif yang memerlukan pertimbangan yang bijaksana oleh juruaudit. Untuk menilai kebolehpercayaan dan kecukupan maklumat tersebut, juruaudit boleh melaksanakan dua tatacara yang berikut:
(a) Menjalankan kajian dan penilaian terhadap sistem perakaunan dan kawalan dalaman yang dijangkakan boleh disandari dan menguji kawalan dalaman itu untuk menentukan bentuk, liputan dan tempoh masa tatacara pengauditan, dan
(b) Menjalankan ujian lain, termasuk pertanyaan dan tatacara peme¬riksaan yang lain yang dirasakan sesuai terhadap urus niaga per¬akaunan dalam keadaan-keadaan tertentu, untuk mengetahui sama ada urus niaga perakaunan dan baki akaun adalah benar atau sebaliknya.

Untuk menentukan maklumat itu disampaikan melalui penyata kewangan kepada penggunanya dengan cara yang sesuai, juruaudit perlu melak¬sanakan kerja-kerja berikut:
(a) Membandingkan penyata kewangan dengan rekod perakaunan yang tersimpan dan sumber lain yang telah digunakan untuk menye¬diakan penyata tersebut. Ini bertujuan untuk memastikan semua urus niaga dan kejadian berhubung dengan perniagaan telah direkodkan dengan betul dan kemudiannya diringkaskan dengan sempurna serta dilaporkan di dalam penyata kewangan.
(b) Mempertimbangkan cara pemilihan asas perakaunan oleh peng¬urusan semasa menyediakan penyata kewangan. Juruaudit perlu menilai sama ada asas tersebut digunakan dengan cara yang tekal atau tidak. Juruauditjuga akan melihat dan memastikan maklumat¬maklumat tersebut dikelaskan secara munasabah dan clibentangkan di dalam penyata dengan secukupnya.


KERJA PENGAUDITAN

Kerja audit melibatkan penelitian dan penyemakan semula sistem perakaunan dan kawalan dalaman organisasi yang berkenaan secara kritis. Juruaudit akan melaksanakan ujian dan pertanyaan yang dirasakan perlu untuk memperoleh bukti audit untuk mencapai objektif audit seperti yang diterangkan terlebih dahulu.

Proses penyemakan semula yang bersistematik dan objektif dalam pengauditan tertumpu pada pemilihan bukti-bukti yang bertujuan untuk:
(a) Memastikan maklumat kewangan yang dilaporkan itu boleh diper¬cayai. Dua aspek yang perlu dipastikan adalah:
(i) Sama ada maklumat kewangan tersebut selaras dengan kejadian-kejadian ekonomi yang telah berlaku dan sudah direkodkan atau tidak, dan
(ii) Sama ada maklumat kewangan tersebut selaras dengan prinsip perakaunan yang diterima umum sebagai asas merekodkan dan melaporkan kejadian-kejadian tersebut atau tidak, atau

(b) Menilai beberapa aspek berhubung dengan:
(i) Kecukupan dan keberkesanan kawalan yang dikenakan terhadap aktiviti organisasi;
(ii) Kecekapan pengendalian aktiviti, dan
(iii) Keberkesanan aktiviti dalam mencapai objektif tertentu organisasi tersebut.

Bukti yang diperoleh berhubungan dengan tujuan di atas itu menjadi asas kepada juruaudit untuk membuat rumusan secara objektif untuk mem¬bolehkannya membentuk pendapat audit. Pendapat juruaudit disediakan dalam bentuk laporan bertulis yang disertakan bersama dengan penyata kewangan teraudit dalam laporan tahunan. Laporan ini juga akan diedarkan kepada pemegang saham atau ahli untuk dibentangkan dalam mesyuarat agung tahunan. Laporan juruaudit akan dibincangkan dengan lebih mendalam dalam satu bahagian yang lain.

Secara umumnya, boleh dikatakan tugas juruaudit bukan setakat membandingkan kunci kira-kira dan akaun lain dengan buku dan rekod perakaunan untuk melihat bahawa maklumat tersebut adalah selaras, juruaudit juga perlu meyakinkan dirinya bahawa buku dan rekod yang diauditnya itu merupakan rekod yang sempurna tentang urus niaga yang telah berlaku dalam tempoh perakaunan tersebut. Pemeriksaan yang dilakukan merupakan pemeriksaan yang lengkap terhadap urus niaga perniagaan keseluruhannya dan cara urus niaga itu direkodkan. Walau bagaimanapun, liputan pemeriksaan yang dijalankan bergantung pada keadaan setiap audit yang terlibat dan juruaudit perlu menentukannya mengikut pertimbangannya sendiri.

Kerja juruaudit memerlukan banyak pertimbangan juruaudit sendiri. Umpamanya, dalam memutuskan liputan tatacara audit yang seharusnya dijalankan, juruaudit terpaksa bergantung pada pendapatnya tentang keber¬kesanan sistem kawalan dalaman yang diamalkan oleh pihak pengurus entiti. Bukti yang diperoleh oleh juruaudit semasa menjalankan pemeriksaan hanya dapat digunakan untuk mempertingkatkan keyakinan untuk mencapai sesuatu kesimpulan berhubung dengan objektif pemeriksaannya.

Tatacara audit yang direka dan yang dijalankan oleh juruaudit adalah untuk memperoleh satu tingkat keyakinan yang munasabah tentang, penyata kewangan sama ada penyata tersebut dipersembahkan dengan baik dari semua aspek yang matan atau tidak. Berdasarkan hasil perlaksanaan tatacara tersebut, juruaudit akan dapat memberi pendapat tentang penyata kewangan.

Dalam pengauditan, risiko memang tidak boleh dielakkan. Contohnya ada kemungkinan berlaku kejadian yang merupakan salah kenyataan yang material di dalam penyata kewangan yang tidak dapat ditemui dan ticlak disedari. Keadaan seperti ini boleh berlaku kerana ujian audit yang kurang berkesan dan wujud batasan audit serta batasan semula jadi di dalam sistem kawalan dalaman. Walau bagaimanapun, jika juruaudit dapat mengesan tanda-tanda bahawa pemalsuan atau kesilapan telah berlaku dan keadaan ini boleh membawa kepada kesan kewangan yang matan, juruaudit harus menambah lagi tatacara ujiannya untuk mengesahkan kecurigaannya.

Sekatan yang dikenakan terhadap skop audit, selain peruntukan yang berhubung dengan perundangan, boleh menjejaskan keupayaan juruaudit melahirkan pendapat yang bersih terhadap penyata kewangan. Keadaan seperti ini mungkin memerlukan juruaudit membuat kenyataan tertentu di dalam laporan untuk membayangkan perkara yang menyebabkan penyata kewangan tidak dapat menggambarkan keadaan sebenar dengan sepenuhnya.


AUDIT DALAMAN

Audit dalaman merupakan kerja pengauditan yang dijalankan oleh akauntan yang bekerja dengan sesebuah organisasi. Audit dalaman bertujuan untuk menilai pengendalian dalaman dan aktiviti penyimpanan rekod organisasi yang berkenaan. Kumpulan akauntan yang melakukan kerja audit dalaman ini disebut sebagai juruaudit dalaman. Juruaudit dalaman menjadi sebahagian daripada jentera pengurusan, yang bertugas untuk mengkaji kerja kakitangan yang lain dan menilai kecekapan dan keberkesanan kerja mereka. Pihak pengurusan organisasi memberikan tugas ini kepada juruaudit dalaman untuk mengetahui sejauh mana kakitangan organisasi itu patuh kepada dasar dan arahan, serta mencapai tahap kecekapan pengendalian dan keberkesanan sistem penyimpanan rekod. Boleh dikatakan bahawa peranan utama juruaudit dalaman adalah untuk memastikan pematuhan kepada tatacara kawalan dalaman organisasi itu.

Sejak kebelakangan ini peranan yang dimainkan oleh juruaudit dalaman menjadi semakin penting. Bidang tugasnya bukan hanya bertumpu kepada usaha mempertingkatkan pematuhan terhadap tatacara dan objektif pengurusan, tetapi juga meliputi penganalisisan dan penilaian kecekapan dan keberkesanan kendalian (termasuk sistem kawalan dalaman dan mutu prestasi organisasi). Untuk membolehkan juruaudit dalaman melaksanakan tanggungjawab sepenuhnya kepada pihak pengurusan, aktiviti yang dilakukan perlu meliputi:
(a) Menyemak semula dan menilai keteguhan, kecukupan dan peng¬gunaan kawalan perakaunan, kawalan kewangan dan kawalan kendalian.
(b) Menentukan sejauh mana dasar, rancangan dan tatacara yang ada itu dipatuhi.
(c) Menentukan sejauh mana semua aset diperhitungkan dan dijaga daripada hilang atau disalahgunakan.
(d) Menentukan kebolehpercayaan data perakaunan dan data lain yang disediakan oleh organisasi itu.
(e) Menilai mutu prestasi pengurusan dalam melaksanakan tanggung¬jawabnya.

Oleh sebab tugas juruaudit dalaman untuk menilai prestasi berbagai¬bagai aktiviti dan jabatan berpandukan dasar pengurusan yang telah ditetapkan, mereka mesti memeriksa dan menilai kerja jabatan yang lain secara objektif dan bebas. Untuk mengekalkan kebebasan ini, juruaudit dalaman diletakkan dalam satu jabatan yang bertanggungjawab secara langsung kepada pegawai pengurusan tertinggi atau Lembaga Pengarah.

Perhubungan langsung dengan kuasa tertinggi dalam organisasi dapat mengelakkan jabatan berfungsi yang lain mempengaruhi kerja juruaudit dalaman atau objektif pengauditan dalaman. Cara ini membolehkan pengurusan tertinggi menggunakan kuasa melaksanakan cadangan yang dikemukakan oleh juruaudit. Bentuk organisasi seperti yang dibincangkan itu adalah penting untuk membolehkan juruaudit dalaman menilai secara objektif pengendalian bahagian lain dalam organisasi dan melaporkan hasilnya secara terbuka.

Dalam sesebuah organisasi yang mempunyai jabatan audit dalaman, peranan jabatan ini adalah untuk mengawasi kawalan dalaman dalam sistem perakaunan organisasi itu. Keadaan ini dapat menghasilkan maklumat perakaunan yang lebih tepat dan yang boleh dipercayai. Jika keadaan seperti ini wujud, juruaudit luaran berkemungkinan meletakkan kesandaran pada kerja juruaudit dalaman untuk tujuan membentuk pendapatnya terhadap pe¬nyata kewangan. Ini bermakna juruaudit luaran dapat mencapai objektif au¬dit dengan melaksanakan kerja audit yang minimum. Walau bagaimanapun, pengiktirafan kerja juruaudit dalaman hanya boleh dibuat setelah juruaudit luaran mengkaji dan melakukan penyemakan terhadap kerja-kerja juruaudit dalaman. Antara aspek yang perlu dikaji termasuklah:
(a) Kebolehan juruaudit dalaman, termasuk kakitangan jabatan audit dalaman, iaitu berdasarkan latihan, pengalaman dan tanggapan yang diperoleh melalui perbincangan dengan mereka.
(b) Kedudukan juruaudit dalaman dalam organisasi dari segi kebebasan dan penglibatannya dengan tanggungjawab kendalian yang lain.
(c) Liputan dan kecukupan kerja juruaudit dalaman yang dapat disemak daripada projek yang telah disiapkan dan yang dijadualkan untuk masa depan. Berhubung dengan perkara ini, juruaudit luaran harus memastikan bahawa tidak ada bahagian yang terlepas perhatian atau tidak menerima perhatian yang mencukupi daripada kerja au¬dit dalam.
(d) Perancangan yang sempurna telah dibuat dan tatacara yang sesuai telah digunakan untuk perlaksanaan kerja juruaudit dalaman. Maklumat ini boleh diperoleh melalui penyemakan kertas kerja dan laporan yang disediakan oleh juruaudit dalaman, yang merupakan bukti kepada juruaudit luaran tentang perancangan kerja, kecukup¬an tatacara dan kawalan yang diamalkan oleh juruaudit dalaman.

Walaupun terdapat persamaan antara pengauditan dalaman dengan pengauditan luaran, tetapi wujud perbezaan aktiviti antara kedua-dua¬nya. Berikut adalah perbezaan utama antara kedua-dua jenis aktiviti ter¬sebut:
(a) Audit dalaman dilaksanakan oleh kakitangan organisasi sendiri, manakala audit luaran dilaksanakan oleh juruamali profesional yang diupah oleh organisasi itu secara kontrak.
(b) Tujuan utama juruaudit dalaman adalah memenuhi keperluan pihak pengurusan. Manakala tujuan juruaudit luaran pula adalah untuk memenuhi kehendak pihak ketiga yang memerlukan maklumat kewangan yang boleh dipercayai.
(c) Penyemakan semula pengendalian dan kawalan dalaman olehjuru¬audit dalaman adalah bertujuan untuk memperbaiki dan mengga¬lakkan amalan yang mematuhi dasar dan tatacara yang telah di¬tetapkan. Dasar ini meliputi perkara kewangan dan bukan kewangan. Penyemakan yang dijalankan oleh juruaudit luaran, bertujuan untuk menentukan skop pemeriksaan dan kebolehpercayaan maklumat kewangan sahaja.
(d) Kerjajuruauditdalaman dibahagikan mengikutfungsi kendalian dan tanggungjawab pengurusan. Kerja juruaudit luaran pula dibahagikan mengikut akaun penyata pendapatan dan kunci kira-kira.
(e) Juruaudit dalaman memberikan perhatian secara langsung terhadap pengesanan dan penghindaran penipuan. Mengesan dan menghinclar penipuan tidak diutamakan oleh juruaudit luaran, kecuali perkara tersebut mempunyai kesan yang material kepada penyata kewangan.
(f) Juruaudit dalaman perlu mempunyai kebebasan secara hakiki dan secara mental. Dia juga harus sentiasa'mementingkan keteguhan organisasi, kebajikan dan keperluan maklumat pihak pengurusan. Juruaudit luaran pula perlu bebas daripada pihak pengurusan organisasi yang diaudit, juga secara hakiki dan secara mental. Juruaudit luaran bertanggungjawab memenuhi keperluan dan memberikan perlindungan kepada pemegang saham melalui pem¬bentangan maklumat yang cukup dalam penyata kewangan.
(g) Menyemak semula aktiviti syarikat oleh juruaudit dalaman dibuat secara berterusan supaya setiap bahagian dalam organisasi itu selalu dikaji. Pemeriksaan data sokongan penyata kewangan oleh juruaudit luaran dilakukan secara berkala. Penilaian kawalan pula dilakukan sekurang-kurangnya tiga tahun sekali.


JAWATANKUASA AUDIT

Jawatankuasa audit merupakan jawatankuasa yang dianggotai oleh beberapa ahli yang dipilih daripada Lembaga Pengarah Syarikat. Jawatankuasa audit ini bertugas mengawasi amalan dan dasar pelaporan kewangan dan perakaunan syarikat. Jawatankuasa ini membantu Lembaga Pengarah memenuhi tang¬gungjawab dan menjaga hubungan antara Lembaga dengan juruaudit luaran.

Fungsi tersebut penting untuk mengekalkan kebebasan dalam perhubung¬an antara juruaudit dengan pelanggan. Sebagaimana yang dibincangkan dalam bahagian prinsip pengauditan, kebebasan merupakan unsur utama kerjaya audit yang menjadikan pendapat audit bermakna kepada penggunanya.

Dalam kebanyakan amalan, firma audit bukan hanya memberikan per¬khidmatan audit, tetapi juga memberikan perkhidmatan nasihat pengurusan, percukaian, perakaunan, penyediaan dan penyemakan semula rekod dan sistem perakaunan. Penglibatan juruaudit luaran dalam semua perkhidmatan itu menyebabkan juruaudit sukar untuk sentiasa kelihatan bebas. Semua perkhidmatan yang disebutkan itu, selain perkhidmatan audit, memerlukan penglibatan juruaudit yang juga berperanan sebagai penasihat. Tanggung¬jawab juruaudit semasa memberi perkhidmatan yang lain ini, kelihatan bercanggah dengan peranannya sebagai juruaudit. Keadaan ini boleh menggugat keyakinan pengguna kepada pendapat audit kerana mungkin telah sedikit sebanyak dipengaruhi oleh pelanggan.

Pembentukan jawatankuasa audit berjaya memberikan penyelesaian kepada sebahagian daripada masalah yang sentiasa melibatkan percang¬gahan dalam pengauditan. Walaupun fungsi jawatankuasa audit sukarditentu¬kan secara khusus, namun begitu beberapa fungsi jawatan ini boleh dikenal pasti seperti yang berikut:
(a) Mengesahkan pelantikan dan penyambungan perkhidmatan juru¬audit luaran.
(b) Menyemak semula cadangan skop dan pendekatan audit.
(c) Menerima dan menyemak semula penemuan audit, termasuk penyata kewangan, laporan audit dan laporan tentang penilaian sistem kawalan dalaman.
(d) Mempertimbangkan pemilihan sistem perakaunan.
(e) Menyemak semula cadangan yang dikemukakan oleh juruaudit luaran.

Secara amnya peranan jawatankuasa audit adalah untuk mempertingkat mutu audit bebas dengan menitikberatkan lagi kebebasan audit dan me¬mastikan cadangan pembaikan yang dikemukakan oleh juruaudit dilaksana¬kan. Jawatan ini seharusnya dapat membantu Lembaga Pengarah mema¬hami masalah dasar perakaunan dan pengendaliannya yang dihadapi oleh syarikat dan mengambil langkah mengatasi dan memperbaikinya. Di Malay¬sia, penubuhan jawatankuasa audit merupakan satu keperluan yang telah dikuatkuasakan untuk tujuan penyenaraian syarikat di Bursa Malaysia (BM) mulai 1 Ogos 1994.


PENUTUP

Fungsi utama penyata ke¬wangan sebagai sumber maklumat tentang aktiviti sesebuah organisasi dan peranan yang dimainkan oleh juruaudit dalam mempertingkat keyakinan pengguna penyata kewangan terhadap kebolehpercayaan maklumat tersebut. Bab ini juga telah membincangkan bagaimana tanggungjawab juruaudit itu terbentuk mengikut keperluan pengguna penyata kewangan dan juga keperluan perundangan yang menguasai audit.

Sebagai latar belakang, penerangan tentang beberapa badan profesional audit yang wujud di beberapa negara, termasuk Malaysia yang mempengaruhi perkembangan kerjaya pengauditan telah diberikan. Di samping itu latar belakang tentang bentuk organisasi firma auditjuga telah dibincangkan.

Perbincangan selanjutnya menyentuh tentang perkara utama termasuk definisi, objektif, skop dan tatacara audit. Dua aspek penting yang mempunyai hubungan rapat dengan perbincangan ini ialah audit dalaman dan jawatan¬kuasa audit.

6 comments
  1. AfeaZD September 23, 2008 at 6:46 AM  

    tq, nota ini membantu saya dlm mp audit ini.

  2. fizra August 28, 2009 at 12:00 AM  

    tq

  3. isabella_mie November 23, 2009 at 6:13 PM  

    thanks for the audit notes...

  4. cRiTiCaL October 18, 2010 at 8:39 AM  

    terima kasih kerana buat note nih,,saya juga seorang JD tetapi di sekolah"pelajar" namun maklumat ini dapat membantu saya agar lebih dedikasi dan lebih bijak lagi....tq again...

  5. miftahul harisman August 8, 2012 at 7:29 PM  

    mnta izin cpy ea...mklumat ne mmbantu sye...insyallh sem dpn sye praktikal...tq

  6. Zul...acc October 1, 2013 at 12:35 AM  

    InsyaAllah saya akan dilantik menjadi juruaudit di MBJB..